హార్ముజ్ జలసంధి మూసుకుపోతే మన ఇంటి గ్యాస్ ధర పెరుగుతుందా? ఇరాన్ బెదిరింపు వెనుక ఏం ఉంది?

• అమెరికా ఇరాన్‌పై దాడి చేసింది. ఇప్పుడు ఇరాన్, ప్రపంచ వాణిజ్యానికి గుండెలాంటి హార్ముజ్ జలసంధిని మూసేస్తానని బెదిరిస్తోంది.
• అది మూసుకుపోతే పెట్రోల్, గ్యాస్ ధరలు ఎందుకు పెరుగుతాయి? దాని వెనుక ఉన్న అసలు కారణాలు ఏంటి?

అమెరికా, ఇరాన్ సైనిక స్థావరాలపై బాంబు దాడులు చేసింది. దీంతో ఇరాన్ ఊగిపోతోంది. ఇరాన్ ముందు ఇప్పుడు చాలా దారులున్నాయి. వాటిలో ఒకటి.. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను కుదిపేసే అతి పెద్ద బెదిరింపు. అదే హార్ముజ్ జలసంధిని మూసివేయడం. ఇది జరిగితే ఏం అవుతుంది? మన ఇంట్లో వాడే గ్యాస్ సిలిండర్ ధర నుంచి, మనం వాడే పెట్రోల్, డీజిల్ ధరల వరకు అన్నీ అమాంతం పెరిగిపోతాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. అసలు ఈ హార్ముజ్ జలసంధి అంటే ఏమిటి? దాన్ని మూసేస్తే ఎందుకంత పెద్ద సమస్య వస్తుంది? వివరంగా తెలుసుకుందాం.

అసలు హార్ముజ్ జలసంధి అంటే ఏంటి?

హార్ముజ్ జలసంధి అంటే, సముద్రంలో రెండు పెద్ద నీటి ప్రాంతాలను కలిపే ఒక ఇరుకైన దారి. ఇది పర్షియన్ గల్ఫ్ (గల్ఫ్ దేశాలుండే ప్రాంతం) ను ఒమన్ గల్ఫ్‌తో కలుపుతుంది. అక్కడి నుంచి అరేబియా సముద్రంలోకి, ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు ఓడలు వెళ్తాయి. అంటే, గల్ఫ్ దేశాలైన సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, ఖతార్, ఇరాన్ వంటి దేశాలు తమ చమురు, గ్యాస్‌ను ప్రపంచానికి పంపాలంటే ఈ దారి గుండానే వెళ్లాలి. ఈ జలసంధి ఇరాన్, ఒమాన్ దేశాల మధ్య ఉంటుంది. ఇది పెద్ద దారేమీ కాదు. అత్యంత ఇరుకైన చోట కేవలం 33 కిలోమీటర్లు మాత్రమే ఉంటుంది. ఓడలు వెళ్లే దారి అయితే అటూ ఇటూ కలుపుకొని కేవలం 3 కిలోమీటర్లు మాత్రమే వెడల్పు. అందుకే దీన్ని అడ్డుకోవడం లేదా అక్కడ వెళ్లే ఓడలపై దాడి చేయడం చాలా సులభం.

ఇది ఎందుకు అంత కీలకం?

కారణం ఒక్కటే: చమురు! మనం వాడే పెట్రోల్, డీజిల్, గ్యాస్ అన్నీ ఎక్కువగా గల్ఫ్ దేశాల నుంచే వస్తాయి. 2024లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా సముద్ర మార్గంలో వెళ్ళిన మొత్తం చమురులో పావువంతు కంటే ఎక్కువ ఈ హార్ముజ్ జలసంధి గుండానే ప్రయాణించింది. ప్రపంచం మొత్తం వాడే పెట్రోల్, గ్యాస్‌లో ఐదవ వంతు, అలాగే ద్రవీకృత సహజ వాయువు (LNG)లో ఐదవ వంతు కూడా దీని నుంచే వెళుతుంది. ముఖ్యంగా ఖతార్ నుండి వచ్చే గ్యాస్ అంతా దీని గుండానే వస్తుంది. ఈ జలసంధికి ప్రత్యామ్నాయంగా సముద్ర మార్గం లేదు. అంటే, దీనికి బదులుగా వేరే దారి లేదు. ఒకవేళ ఇక్కడ ఓడల రాకపోకలు ఆగిపోతే, ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు, గ్యాస్ సరఫరాకు పెద్ద అడ్డంకి ఏర్పడుతుంది. ధరలు అమాంతం పెరిగిపోతాయి. చమురు ధరలు పెరిగితే, ఇతర వస్తువులు, ఆహార పదార్థాల ధరలు కూడా పెరుగుతాయి. ఎందుకంటే, వాటి రవాణా ఖర్చులు పెరుగుతాయి. చమురును రోడ్డు మార్గంలో లేదా పైప్‌లైన్ల ద్వారా ఇతర ఓడరేవులకు తీసుకెళ్లొచ్చు కదా అనుకోవచ్చు. కానీ, 2024లో హార్ముజ్ ద్వారా రోజుకు 2 కోట్ల బ్యారెళ్ల చమురు రవాణా జరిగింది. ఇప్పుడున్న ప్రత్యామ్నాయ పైప్‌లైన్ల సామర్థ్యం అంతకంటే చాలా తక్కువ. కాబట్టి, సముద్ర మార్గం మూసుకుపోతే, ప్రత్యామ్నాయాలు సరిపోవు. ఇది ప్రమాదకరమైన ప్రాంతం అని తెలిస్తే, ఓడలకు బీమా ఖర్చులు, భద్రతా ఏర్పాట్లు పెరుగుతాయి. దీంతో సరుకు రవాణా మరింత ఖరీదవుతుంది.

ఇరాన్ దీన్ని నిజంగా మూసేస్తుందా?

హార్ముజ్ జలసంధిని మూసివేయడం అంటే సముద్రంలో బాంబులు (మైన్లు) వేయడం, ఓడలపై క్షిపణులతో దాడి చేయడం, ఓడలను అదుపులోకి తీసుకోవడం లేదా వాటిపై సైబర్ దాడులు చేయడం. నిజానికి, ఇరాన్ ఏ యుద్ధంలోనూ, ఏ గొడవలోనూ ఇప్పటివరకు ఈ జలసంధిని పూర్తిగా మూసివేయలేదు. 1980లలో ఇరాన్-ఇరాక్ యుద్ధం సమయంలో, రెండు దేశాలు ఓడలపై దాడులు చేశాయి కానీ, రాకపోకలను మాత్రం ఆపలేదు. ఎందుకంటే, ఇరాన్ కూడా తన సొంత వాణిజ్యం కోసం ఈ దారిపైనే ఆధారపడుతుంది. దీన్ని మూసేస్తే తనకే కాదు, తన స్నేహితులకు కూడా నష్టం. అంతేకాదు, సౌదీ అరేబియా వంటి తన పొరుగు దేశాలతో ఇరాన్ ఇప్పుడు సంబంధాలను మెరుగుపరుచుకుంటోంది. ఈ చర్యతో ఆ సంబంధాలు దెబ్బతింటాయి. పాశ్చాత్య దేశాల ఆంక్షల వల్ల ఇరాన్ చమురును కొనేవారు తక్కువ. అందుకే చైనా భారీ డిస్కౌంట్లతో ఇరాన్ నుంచి ఎక్కువ చమురు కొంటుంది. హార్ముజ్‌లో అంతరాయం ఏర్పడితే, చైనాకు కూడా ఇంధన సరఫరాలో ఇబ్బందులు వస్తాయి. అయితే, ఇప్పటివరకు ఇరాన్‌ను ఆపి ఉంచిన ముఖ్యమైన కారణం ఏమిటంటే, ప్రపంచ వాణిజ్యానికి ఆటంకం కలిగించినట్లయితే అమెరికా సైనికంగా నేరుగా జోక్యం చేసుకుంటుంది అనే భయం. కానీ ఇప్పుడు అమెరికా ఇప్పటికే సైనికంగా జోక్యం చేసుకుంది కాబట్టి, ఆ భయం కొంతవరకు తగ్గింది. అమెరికా తన 5వ నౌకాదళాన్ని దగ్గరలోని బహ్రెయిన్‌లో ఉంచింది. కాబట్టి ఇరాన్ చర్యలకు అమెరికా త్వరగా స్పందించగలదు. కానీ అప్పటికే ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆర్థిక గందరగోళం ఏర్పడుతుంది.

మన భారతదేశంపై ప్రభావం ఎలా ఉంటుంది?

EIA అంచనా ప్రకారం, 2024లో హార్ముజ్ జలసంధి గుండా వెళ్ళిన మొత్తం ముడి చమురులో 84% ఆసియా దేశాలకే చేరింది. ఇందులో చైనా, భారతదేశం, జపాన్, దక్షిణ కొరియా ప్రధానమైనవి. హార్ముజ్ గుండా వచ్చిన మొత్తం చమురులో ఈ నాలుగు దేశాల వాటా కలిపి 69%. అంటే, మన భారతదేశంపై దీని ప్రభావం ఖచ్చితంగా ఉంటుంది. మనం రష్యా, అమెరికా, ఆఫ్రికా, లాటిన్ అమెరికా వంటి దేశాల నుంచి కూడా చమురు కొనుగోలు చేస్తాం కాబట్టి, చమురు, గ్యాస్ దొరకదనే సమస్య ఉండకపోవచ్చు. కానీ, ధరల్లో వచ్చే పెద్ద మార్పులు మనపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతాయి. అంతేకాదు, చైనా ఇరాన్ నుంచి ఎక్కువ చమురు కొంటుంది కాబట్టి, ఇక్కడ ఎక్కువ కాలం అంతరాయం ఏర్పడితే, చైనా ఇతర దేశాల నుంచి చమురు కొనాల్సి వస్తుంది. ఇది ప్రపంచ మార్కెట్లో చమురు ధరలను మరింత పెంచుతుంది.